Geç kalınmış ancak hayati bir hamle: Çiftçiye mobil GES desteği yetersiz kalabilir
SÜLEYMAN BEZBAŞ
Enerji Bakanlığı tarafından duyurulan "çiftçilere bedava elektrik" müjdesi tarım sektöründe heyecan yaratırken, uygulamanın gecikmiş bir adım olduğu ve mevcut şartlarda maliyet dengesi gözetilmeden hedefine ulaşamayacağı belirtiliyor. Devlet eliyle TEMSAN koordinesinde hayata geçirileceği açıklanan projede, çiftçilerin sıfır faizli Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri kredileriyle bu sistemlere ulaşması planlanıyor.
SİSTEM MALİYETLERİ VE GERÇEKÇİ BEKLENTİLER
Açıklanan ilk modellere göre tasarlanan mobil GES sistemleri; römork, şasi, 2140 watt solar panel, jel akü ve sulama pompasından oluşuyor.
Mevcut piyasa koşullarında bu donanımın sadece imalat maliyeti en az 75 bin TL (yaklaşık 4.200 dolar) seviyesinde bulunuyor.
Satış fiyatı henüz netleşmeyen sistemlerin çiftçiye gerçek anlamda bir "müjde" olabilmesi için devlet tarafından en az %50 oranında hibe desteği verilmesi ve kalan tutarın 5 yıl vadeli sıfır faizle finanse edilmesi gerekiyor.
Dolar kuruna endeksli güneş enerjisi bileşenleri nedeniyle küçük güçteki (5-10 kW) mobil sistemler, geçmişte maliyetli bulunduğu için yeterli rağbet görmemişti. Uzmanlar ve sektör temsilcileri, 2014 yılında benzer projelerin Uzunköprü gibi tarım havzalarında denendiğini ancak dönemin ucuz enerji fiyatları nedeniyle yaygınlaşamadığını hatırlatıyor.
YÖNETMELİK DEĞİŞİKLİĞİ VE BÖLGESEL TEŞVİK ÇAĞRISI
Tarımsal üretimde sürdürülebilirlik için enerji maliyetlerinin düşürülmesinin şart olduğu vurgulanırken, projeye yönelik iki kritik öneri öne çıkıyor:
Çiftçiye Yıl Boyu Kullanım Hakkı: Lisanssız Elektrik Yönetmeliği'ne eklenecek bir maddeyle, konut çatılarına uygulanan sistemler gibi 5 kW'a kadar mobil GES'lerin köy evlerinde de kullanılmasına ve ihtiyaç fazlası elektriğin devlet tarafından satın alınmasına imkan tanınmalı. Böylece çiftçi, sulama mevsimi dışında da evinde ucuz enerji kullanabilecek.
Bölgesel Hibe Programları: Özellikle Edirne gibi yaz döneminde güney illeriyle yarışan güneşlenme süreleri ve yüksek radyasyon değerlerine sahip bölgeler için özel tarımsal hibe destek programları acilen devreye sokulmalı.
Artan gıda ve enerji fiyatları karşısında çiftçinin üretim gücünü koruyabilmesi için mobil GES projelerinin lafta kalmayıp, doğrudan maliyeti düşüren radikal teşviklerle desteklenmesi bekleniyor.